Spring naar inhoud

Van cholera tot corona

Over epidemieën in Noord-Brabant

Er raasden wat epidemieën en pandemieën over de wereld in vroeger tijden. Zowel archeologische bevindingen als stadsarchieven getuigen ervan. Van lepra en de pest in de late Middeleeuwen en pokken, rodeloop en cholera in de 18e en 19e eeuw. In dezelfde tijd kwam ook de Griepepidemie op. Ze kregen namen: de Russische Griep in 1890, de Spaanse Griep in 1918, de Mexicaanse Griep in 2010 en nu de Coronagriep in 2020. Zeker nu, na bijna 100 jaar vrij te zijn geweest van ernstige epidemieën, voelen we ons overvallen door de Covid-19 griep zoals hij officieel heet.

Pas met de ontdekking van de koepokvaccinatie door Edward Jenner in 1796 in Zuid-Engeland, kunnen wij de strijd met de epidemieën engszins aan. Aan het woord vacca (Latijn) = koe en vaccinia = koepokziekte danken wij  het woord vaccin en vaccinatie, op voorspraak van Louis Pasteur notabene! Het was dan ook een wonderlijk knappe ontdekking van Jenner: met een zwakke stam van de veroorzaker, de koepok dus, kon de echte pokken worden tegenhouden. Het was een geniale vondst! In onze collectie bevindt zich ook een Registerboek uit 1808/1809 van het Amsterdamsch Genootschap tot bevordering der Koepokinenting voor Minvermogenden (1803). Het is een bijzondere getuige van een verlichte strategie uit de begintijd van de pokkenbestrijding!

Toch stierven er in Goirle in 1872 nog elf mensen aan de pokken; in twee gezinnen zelfs elk vier slachtoffers in 14 dagen tijd! Hoewel al vanaf de tijd van Koning Lodewijk Napoleon en het Koninkrijk Holland de pokkenvariolatie werd gesubsidieerd, volgden de burgers het slecht op. Jawel, na een epidemie stonden ze het jaar daarop weer in de rij, maar dat verslapte weer snel…. Toen je later -rond 1900 - verplicht een “pokkenbriefje” moest hebben om tot een school te worden toegelaten, daalde het aantal besmettingen met pokken drastisch. Sinds 1978 is de pokken echt de wereld uit.

Andere infectieziekten zoals tuberculose en hondsdolheid (Rabies) zijn wel besmettelijk, maar doen zich zelden epidemisch voor. Zij worden individueel zowel bestreden met vaccins als met antibiotica. De cholera die in de 19e eeuw veel slachtoffers eiste, was meer een kwestie van hygiëne, en werd met de publieke voorzienig van zuivere waterleiding bestreden, tenminste in de Westerse wereld.

Dat kunnen we van de griep dus nog niet zeggen: de Aziatische griep (1957), de HongKonggriep (1968), en nog recenter de Mexicaanse Griep (2010) en nu de Coronagriep  2020. Toch gek, dat de hele wereld bijna wordt lamgelegd door een virus…. Dat hadden wij al lang niet meer meegemaakt. Wij hopen nu met de snelle ontwikkeling en productie van verschillende vaccins deze griep effectief te bestrijden. Hopelijk voor jaren…!